بورس سهام کار کنیم یا فارکس؟

یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۹ - ۹:۳۲

بسیاری از معامله گران بازار فارکس تجربه بازار سهام را هم دارند. کار کردن در هر دو بازار امر عادی برای فعالین بازارهای مالی است. در واقع بسیاری از معامله گران و سرمایه‌گذاران بازارهای مالی در هر دو بازار کار می‌کنند و گاهی اوقات با فروش سهام در فارکس سرمایه‌گذاری می‌کنند و برخی اوقات هم با نوسان گیری از بازار فارکس اقدام به خرید سهام می‌کنند. اگر شما تنها با بازار فارکس آشنا هستید یا تنها در بازار سهام کار کرده‌اید، می‌توانید در این مقاله با تفاوت‌ها و شباهت‌های این دو بازار بیشتر آشنا شوید.

سهام چیست؟

در بازار سهام (Stock Market) شما برای مدتی سهامدار یک شرکت می‌شوید و در فعالیت‌های اقتصادی آن شرکت سهیم می‌شوید. در بورس سهام ما به دنبال شراکت با کسب‌وکارها هستیم. شاید برای مدتی کوتاه سهام شرکتی را بخریم و سریعاً بفروشیم و از نوسانات قیمتی آن استفاده کنیم. اما به طور کلی در بازار سهام همیشه نگاه‌ها بلندمدت است. یعنی اکثر سرمایه‌گذاران بزرگ تنها اقدام به خرید و نگهداری سهام می‌کنند. فروش بخشی از سرمایه‌گذاری در بازارهای سهام است، اما معمولاً در بازار سهام فروش زمانی اتفاق می‌افتد که سرمایه‌گذار دیگر امیدی به رشد بیشتر سهام شرکت یا سودآوری آن نداشته باشد.
سهام یک شرکت در واقع یک برگه است. سهم یا Share نشان دهنده کوچک‌ترین واحد مالکیتی شرکت است. هر کس که صاحب این برگه باشد، سهامدار یا مالک شرکت است و به اندازه سهمی که از کل شرکت دارد، می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها، سود و یا زیان آن مشارکت کند. شاید شرکتی سودآوری خوبی داشته باشد. این سودآوری خوب می‌تواند ارزش هر برگه سهم را بالا ببرد. یا شرکت زیان ده باشد، که در این صورت قیمت هر برگه سهم شرکت در بازار به مرور کاهش خواهد یافت.
هر شرکت به طور منظم گزارش‌های مالی منتشر می‌کند. این گزارش‌های مالی شامل گزارش‌های حسابداری و فروش می‌شوند. هر شرکت سالانه یک بار جلسه تشکیل می‌دهد تا در رابطه با مسائل شرکت مثل نحوه تقسیم سود تصمیم‌گیری کند. گزارش‌های مالی شرکت‌ها و تصمیمات مدیران شرکت به سرمایه‌گذاران کمک می‌کنند تا در رابطه با سرمایه‌گذاری یا همان خرید سهام آن شرکت بهتر تصمیم بگیرند.

EPS چیست؟

سود هر سهم یا درآمد هر سهم را EPS می‌گویند. EPS مخفف Earnings per Share است. در واقع اگر کل درآمد یا سود شرکت پس از کسر مالیات‌ها را بر تعداد برگه‌های سهام تقسیم کنیم، عدد EPS به دست می‌آید. پس EPS نشان می‌دهد که به ازای هر برگه سهم، شرکت چقدر سود ساخته است.

DPS چیست؟

شرکت‌ها همیشه تمام EPS را بین سهامداران پخش نمی‌کنند. DPS در واقع همان Dividend per Share است. یعنی سود تقسیمی هر سهم. سیاست‌های شرکت‌ها در مواجه با تقسیم سود همیشه متفاوت است. DPS به ما کمک می‌کند که خیلی سریع بدانیم که چه مقدار از سود هر سهم یا EPS به سهامداران پرداخت خواهد شد. DPS معمولاً کمتر از EPS است. برای دریافت سود سهام شرکت‌ها باید در زمان برگزاری جلسات شرکت شما هم سهامدار آن شرکت باشید. یعنی حتی اگر یک روز قبل از مجمع هم سهام را خریداری کرده باشید و روز بعد مجمع آن را بفروشید، باز هم سود شامل شما می‌شود.

عرضه اولیه سهام چیست؟

عرضه اولیه سهام یا Initial Public Offering که به اختصار IPO گفته می‌شود، فرآیندی است که طی آن یک شرکت خصوصی یا دولتی تبدیل به یک شرکت عمومی می‌شود. در عرضه اولیه سهام بخشی از برگه‌های مالکیتی شرکت یا همان برگه‌های سهام برای اولین بار در بورس عرضه می‌شوند. سرمایه‌گذاران با خرید عرضه‌های اولیه، سهامدار شرکت مورد نظر می‌شوند. این کار به نفع هر دو طرف است. شرکت با عرضه اولیه سهام بخشی از نیازهای مالی خود را تأمین می‌کند و سرمایه‌گذار هم فرصت پیدا می‌کند تا در یک کسب‌وکار جدید سرمایه‌گذاری کند.

ارز چیست؟

ارز یا Currency در واقع همان واحد پول است. ارز برای سنجش دادوستد کالا و خدمات استفاده می‌شود. ارز همان نام پول رایج یک کشور است. به طور مثال ارز رایج آمریکا دلار است. ارزها در بازاری به نام بازار فارکس یا بازار ارز خارجی مبادله می‌شوند. بازار فارکس که FX، Forex و Foreign Exchange Market هم گفته می‌شود، بازاری است که هر کسی می‌تواند در آن ارزی را به یک ارز دیگر تبدیل کند. در بازار فارکس ما می‌توانیم پول آمریکا را به پول ناحیه یورو تبدیل کنیم و یا بر عکس. در بازار فارکس تنها کاری که معامله گران انجام می‌دهند تبدیل یک ارز به یک ارز دیگر است.
با این حال تبدیل یک ارز به ارزی دیگر تنها به کار افراد مصرف کننده می‌خورد. یعنی فردی که در آلمان زندگی می‌کند و می‌خواهد سهام یا خانه‌ای در آمریکا خریداری کند، یورو را به دلار تبدیل می‌کند و سپس در آمریکا نیازهای خود را خریداری می‌کند. اما بزرگ‌ترین افرادی که در بازار فارکس حضور دارند و بر بازار تأثیر می‌گذارند، بانک‌های مرکزی، بانک‌های سرمایه‌گذاری و تجاری، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خرد هستند. این افراد با ارزیابی وضعیت اقتصاد کلان کشورها تصمیم می‌گیرند که یک ارز را برای مدتی خریداری و نگهداری کنند تا در زمان مناسب آن را به یک ارز دیگری تبدیل کنند.
در بازار سهام توجه سرمایه‌گذاران به گزارش‌های مالی، سیاست‌های پولی و مالی دولت‌ها، شاخص‌های اقتصادی، نوسانات ارزی و مسائل سیاسی است. اما در بازار فارکس یا ارز همه نگاه به شاخص‌های اقتصادی کشور، سیاست‌های پولی و مالی و مسائل سیاسی است. در واقع تحلیلگر بنیادی بازار سهام باید همان کارهای تحلیل‌گر بنیادی بازار فارکس را انجام دهد و در کنار آن باید توانایی تحلیل صورت‌های مالی شرکت‌ها را هم داشته باشد.
اگر سهام نماینده یک شرکت است، ارز نماینده اقتصاد یک کشور است. اگر شرکتی سودآوری خوبی داشته باشد، قیمت سهام آن هم افزایش می‌یابد. اگر رشد اقتصادی کشوری هم مثبت باشد، ارزش ارز مورد نظر هم در برابر سایر ارزها تقویت می‌شود. تفاوت اصلی بازارهای فارکس و سهام هم نسبی بودن آن است. در بازار سهام تمام قیمت‌ها با واحد پول ملی کشور محاسبه می‌شوند. اما در بازار فارکس همه چیز نسبی است. قیمت دلار را می‌توان با یورو، پوند، ین ژاپن و سایر ارزها محاسبه کرد. پس برای دلار چندین قیمت با واحدهای مختلف وجود دارد.
ارز به‌تنهایی ارزش ذاتی مشخصی ندارد. برای محاسبه ارزش ذاتی یک ارز باید به وضعیت سایر ارزهای جهانی هم توجه داشت. این در حالی است که می‌توان ارزش ذاتی هر سهم را محاسبه کرد. چون ارزش ذاتی یک شرکت ربطی به سایر شرکت‌ها ندارد. اما ارز تنها در مقایسه با دیگران مشخص می‌شود که چقدر می‌ارزد. به همین دلیل در بازار فارکس از واژه جفت ارز استفاده می‌شود.

جفت ارز یا currency pair چیست؟

اگر در یک کشور زندگی می‌کنید و قرار نیست از این کشور خارج شوید و یا به کشورهای دیگر صادرات و وارداتی داشته باشید، جفت ارز هم مفهومی ندارد. جفت ارز زمانی مهم است که شما به یک ارز خارجی نیاز داشته باشید.
قیمت امروز یورو در آمریکا چقدر است؟ واحد پولی آمریکا دلار است، پس برای محاسبه قیمت یورو در آمریکا باید آن را به دلار تبدیل کنیم. جفت ارز نشان می‌دهد که ما کدام ارز را در برابر کدام‌یک تبدیل می‌کنیم. به طور مثال جفت ارز EURUSD نشان می‌دهد که قیمت هر یک یورو چند دلار است؟ برای درک بهتر فرض کنید یورو یک کالایی مثل دوچرخه است. شما در بازار قیمت دوچرخه را می‌پرسید و به طور مثال قیمت دوچرخه می‌شود ۱۰۰ دلار. پس نرخ برابری دوچرخه به دلار می‌شود: ۱۰۰٫
جفت ارز EURUSD هم دقیقاً چنین کاربردی دارد. ما قیمت یورو را با توجه به دلار محاسبه می‌کنیم. جفت ارزها از دو بخش تشکیل شده‌اند. بخش اول ارز پایه است (در جفت ارز EURUSD ارز پایه همان EUR است). بخش دوم جفت ارز هم ارز مظنه یا ارز دوم است که در مثال EURUSD همان دلار یا USD است. اگر نرخ برابری یورو به دلار یا EURUSD امروز ۱٫۲۰ باشد باید آن را این گونه بخوانید: قیمت هر یورو ۱٫۲۰ دلار است.

نماد یا Symbol چیست؟

در بازارهای سهام و فارکس از نماد اختصاری شرکت‌ها و ارزها برای ارجاع استفاده می‌شود. هر چند شما می‌توانید از نام کامل یک شرکت یا ارز استفاده کنید اما معمولاً از نمادهای اختصاری استفاده می‌شود. به طور مثال نماد دلار آمریکا USD است و نماد پوند GBP. یا نماد سهام شرکت Facebook تنها دو حرف FB است. شما می‌توانید برای بررسی نام کامل نمادها از متاتریدر استفاده کنید. از این لینک می‌توانید اطلاعات لازم برای کار با نمادها در متاتریدر را دریافت کنید.

حجم یا Volume چیست؟

شما در هر معامله سهام یا ارز باید مقدار مشخصی از آن دارایی را معامله کنید. به طور مثال شاید بخواهید ۱۰۰ سهم از سهام شرکت FB را خریداری کنید. ۱۰۰ سهم همان حجم معامله است. در واقع حجم معامله نشان می‌دهد که چه مقدار از آن دارایی خریداری یا فروخته شده است. در بازار سهام حجم معامله همان تعداد سهامی است که مورد معامله قرار گرفته است. در بازار فارکس هم حجم معامله همان تعداد ارز پایه جفت ارزهاست.
به طور مثال من می‌خواهم ۱۰ هزار یورو را به دلار آمریکا تبدیل کنم. یا ۱۰ هزار EURUSD را بفروشم. حجم این معامله ۱۰ هزار یورو است. در بازار فارکس برای راحتی کار از اصطلاح لات یا Lot استفاده می‌کنیم. Lot برابر ۱۰۰ هزار واحد ارز پایه است. در جفت ارز EURUSD ارز پایه همان یورو است. پس یک لات می‌شود ۱۰۰ هزار یورو. وقتی معامله‌گری می‌گوید که یک لات EURUSD زده‌ام یعنی معامله‌ای با حجم ۱۰۰ هزار یورو انجام داده است. یا اگر فردی ۱۰ لات USDJPY زده، یعنی معامله‌ای با حجم یک میلیون دلار انجام داده است.
در بازار فارکس ما از ضرایب مختلف لات برای مشخص کردن حجم یا Volume معامله استفاده می‌کنیم. به طور مثال ۰٫۱ لات می‌شود ۱۰۰ هزار تقسیم بر ده، یا همان ۱۰ هزار واحد از ارز پایه. در بازار فارکس شما شاید بخواهید طلا معامله کنید. واحد حجم قراردادهای طلا اونس یا Oz است. یعنی شما اگر می‌خواهید طلا بخرید باید به کارگزار اعلام کنید که به طور مثال می‌خواهم ۱۰ اونس طلا خریداری یا به فروش برسانم. نکته جالب در رابطه با بازار طلا این است که در بازار فارکس اونس طلا را هم با جفت ارز نمایش می‌دهند.
جفت از XAUUSD نشانگر جفت ارز طلا به دلار است. در اینجا ارز پایه همان طلاست که با نماد XAU نشان داده می‌شود. پس اگر این نماد را در جایی دیدید بدانید که قیمت اونس طلا به دلار آمریکا محاسبه شده است. طلا در هر کشوری با ارز ملی آن کشور محاسبه می‌شود. پس نماد طلا در ناحیه یورو می‌تواند XAUEUR باشد. این نماد نشانگر قیمت هر اونس طلا بر اساس یورو است. ما برای انجام معاملات اونس طلا در بازار فارکس هم از لات استفاده می‌کنیم. هر ۱۰۰ اونس طلا یک لات محسوب می‌شود. پس اگر شخصی ۰٫۵ لات طلا معامله کرده در واقع ۱۰۰ ضربدر در ۰٫۵ کنیم، می‌شود ۵۰ اونس طلا. یعنی حجم معامله ۵۰ اونس طلا یا نیم لات بوده است.

ساعات کاری بازار فارکس و سهام

ساعات کار بازار فارکس تقریباً ۲۴ ساعته است. شما می‌توانید از این لینک برای دریافت ساعات دقیق بازار فارکس استفاده کنید. اما بازار سهام ساعات معاملاتی محدودی دارد و ۲۴ ساعته نیست. ساعات کاری بازارهای سهام مثل ساعات کاری ادارات دولتی آن کشور است. با این حال قانون کلی برای ساعات کاری بورس‌های سهام وجود ندارد و هر کشوری قوانین خاص خود را دارد. ساعات کاری برای شما به عنوان یک معامله‌گر یا سرمایه‌گذار بسیار مهم است. چون تنها زمانی که بازار باز است می‌توانید معامله کنید. همچنین در برخی از ساعات بازار حجم معاملات در کل بیشتر از ساعات دیگر است. یعنی در ساعات خاصی تعداد بالایی سهام یا ارز مورد معامله قرار می‌گیرد.

نوع معاملات بازار فارکس و سهام

در بازار فارکس هیچ محدودیتی وجود ندارد! یعنی اگر بازار باز است شما می‌توانید از هر قیمتی خریدار یا فروشنده باشید. در بازار ارز شما می‌توانید ارزی که ندارید را بفروشید. در واقع در این نوع معاملات چند تبدیل ارز به ارز انجام می‌شود تا شما بتوانید معامله فروش را در ارزی که ندارید باز کنید. شما می‌توانید هر ارزی که خواستید را بخرید. به جز دو روز تعطیلی بازار، شما در هر ساعت و مکانی می‌توانید خرید و فروش ارز انجام دهید. ارز یک کالا برای مبادله است. پس به طور کلی محدودیت قانونی هم برای خرید و فروش آن وجود ندارد. یعنی شما برای خرید دلار نیازی به گرفتن اقامت آمریکا ندارید.
سهام وضعیت متفاوتی دارد. وقتی شما سهام یک شرکت را می‌خرید، در واقع یکی از دارایی‌های آن کشور را خریداری کرده‌اید. به همین دلیل خرید و فروش سهام محدودیت‌های قانونی دارد. یک فرد خارجی برای خرید سهام باید یک پروسه قانونی را طی کند تا قانون به او اجازه مالکیت شرکت‌ها (خرید و فروش سهام) را بدهد. این یعنی اگر شما مقیم ایران باشید نمی‌توانید سهام شرکت‌های اروپایی را به طور مستقیم و با نام خود خریداری کنید. مگر این‌که در اروپا به طور قانونی اقامت داشته باشید و یا قوانین اروپا به شما اجازه خرید دارایی را بدهد.

قرارداد CFD

برخی از کارگزاری‌های فارکس به شما امکان معامله CFD را می‌دهند. قراردادهای CFD دقیقاً مثل خرید و فروش مستقیم سهام کشورهای خارجی است. یعنی شما می‌توانید با قراردادهای CFD از ایران سهام شرکت فیس‌بوک را معامله کنید. قراردادهای CFD تمام ویژگی‌های سهام را دارند، با این حال سهامی به نام شما صادر نمی‌شود. در واقع شما مالک سهام FB نمی‌شوید، بلکه روی قیمت این سهم نوسان می‌گیرد. نکته جالب در رابطه با قراردادهای CFD این است که اگر سودی تقسیم شود یا افزایش سرمایه‌ای داده شود، تماماً در قراردادهای CFD لحاظ می‌شوند. یعنی اگر می‌خواهید سهام کشورهای خارجی را خریداری کنید و قانون مالکیت کشورها مانع از این امر می‌شود، می‌توانید از قراردادهای CFD استفاده کنید. شما مالک شرکت نخواهید شد اما در تمام نوسانات قیمتی، سودهای تقسیمی و … شریک خواهید شد.

فروش استقراضی و عمق بازار

در بازار سهام شما نمی‌توانید سهمی که ندارید را بفروشید. با این حال قراردادهایی مثل قرارداد فروش استقراضی (Short Sell) به شما اجازه می‌دهد تا به مدت محدود سهام را از صندوق‌های بزرگ قرض بگیرید و در بازار بفروشید. سپس در قیمت‌های پایین‌تر آن را خریداری کنید و تعداد سهام قرض گرفته شده را به صندوق مورد نظر باز گردانید. یعنی در قیمت بالا می‌فروشید و در قیمت پایین دوباره می‌خرید. در قراردادهای CFD چنین مشکلی وجود ندارد و می‌توانید خیلی راحت سهامی که ندارید را بفروشید.
از لحاظ عمق بازار، حجم معاملات در بازار فارکس بسیار بالاست و با سایر بازارها اصلاً قابل مقایسه نیست. این یعنی نقد شوندگی بازار فارکس بیشتر از بازار سهام است. شاید در بازار سهام در قیمت‌های خاصی خریدار یا فروشنده‌ای نباشد. اما در بازار فارکس در هر قیمتی خریدار و فروشنده وجود دارد.

نحوه ورود به بازار فارکس و سهام: ثبت‌نام در کارگزاری

ورود به هر دو بازار فارکس و سهام تنها از طریق کارگزاری‌ها یا بروکر ها انجام می‌شود. کارگزاری یا Broker به شما امکانات لازم برای خرید و فروش ارز یا سهام را می‌دهد. تنها کافی است در یک کارگزاری معتبر حساب باز کنید. سپس این حساب را شارژ کنید و وارد معامله شوید. در واقع کارگزاری زیرساخت‌های لازم برای معاملات فوری در بازار را برای شما فراهم می‌کند. شما می‌توانید از پلتفرم‌ها یا نرم‌افزارهای تحت وب یا مناسب برای کامپیوتر و حتی نرم‌افزارهای گوشی موبایل برای معامله و تحلیل استفاده کنید.